ประวัติความเป็นมา

ประวัติความเป็นมา

          ความเป็นมาของอำเภอพาน เดิมได้ปกครองตามระบอบ “พ่อเมือง” อาคารที่ทำการอำเภอตั้งอยู่ที่บ้านฝั่งตื้น ปัจจุบันเป็นหมู่ที่ 8 ตำบลม่วงคำ พ่อเมืองนี้ขึ้นตรงต่อเจ้าผู้ปกครองนครลำพูน ต่อมาเมื่อ  ร.ศ.126 (พ.ศ.2450) ทางราชการได้เปลี่ยนฐานะการปกครองจากระบอบพ่อเมืองขึ้นเป็นกิ่งอำเภอ โดยมีปลัดอำเภอเป็นปลัดกิ่งอำเภอมาประจำเรียกว่า “กิ่งอำเภอเมืองพาน” แต่ที่ทำการยังอยู่ที่บ้านฝั่งตื้นและต่อมาได้โอนกิ่งอำเภอเมืองพานเข้าไปอยู่กับอำเภอเมืองเชียงราย จังหวัดเชียงราย

 

    ครั้นถึงปี ร.ศ.127 (พ.ศ.2451) ทางราชการได้ให้โอนกิ่งอำเภอเมืองพานไปขึ้นตรงต่ออำเภอแม่ใจ เพราะอยู่ใกล้อำเภอแม่ใจมาก เพื่อสะดวกแก่ราษฎรที่มาติดต่อราชการ ได้ดำเนินการมาเรื่อยๆ จนถึง ร.ศ. 131 (พ.ศ.2455) ทางราชการได้ยกฐานะกิ่งอำเภอเมืองพานแล้วยุบอำเภอแม่ใจ และเขตอำเภอเมืองเชียงรายบางส่วน ให้ขึ้นกับอำเภอเมืองพาน การที่ได้ยกฐานะขึ้นเป็นอำเภอใหม่นี้ ก็ได้ย้ายที่ว่าการอำเภอจากบ้านฝั่งตื้น ไปตั้งที่ตำบลเมืองพาน อันเป็นที่ทำการอำเภอแม่ใจปัจจุบันและได้ขนานนามว่า   “อำเภอเมืองพาน

      โดยอาศัยพลับพลา ซึ่งไว้รับเสด็จพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 ในสมัยเมื่อดำรงตำแหน่งมกุฎราชกุมาร เมื่อ ร.ศ.124 ตั้งเป็นที่ว่าการอำเภอ ซึ่งที่ดินเป็นที่ของหลวงอยู่แล้ว ไม่ได้ซื้อจากผู้ใด ส่วนอำเภอแม่ใจ เมื่อยุบลงแล้ว คงมีแต่สถานีตำรวจอย่างเดียว ต่อมาเมื่อ พ.ศ.2492 พลับพลาซึ่งได้ใช้เป็นที่ว่าการอำเภอได้ชำรุดทรุดโทรมลงมากประกอบกับทางราชการได้ยุบอำเภอดอกคำใต้ จึงได้รื้ออาคารที่ว่าการอำเภอดอกคำใต้มาปลูกสร้าง ณ ที่ว่าการอำเภอเมืองพาน โดยสร้างเป็นโรงไม้ชั้นเดียว ตามแบบของกระทรวงมหาดไทย ตัวที่ว่าการอำเภอที่ปลูกใหม่นี้ใช้อยู่ได้ไม่นานก็ชำรุดทรุดโทรมลงอีก จึงได้มีการปลูกสร้างขึ้นใหม่เป็นเรือนไม้ชั้นเดียวแบบเดียวกัน ต่อมาในสมัยที่นายอำเภอเมืองพาน ชื่อนายกมล  สุทธนะ ได้ร่วมกับ ข้าราชการ กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน และประชาชนในเขตอำเภอเมืองพาน จัดการก่อสร้างที่ว่าการอำเภอขึ้นใหม่ ได้สร้างเป็นตัวตึกสองชั้น ชั้นล่างเป็นตัวตึก ส่วนชั้นบนเป็นไม้ ได้ช่วยกันดำเนินการเสร็จเรียบร้อยแล้วได้เปิดเป็นที่ทำการเมื่อวันที่ 5 มกราคม 2493

 

      ต่อมาเมื่อ พ.ศ. 2515 ในสมัยนายสมเกียรติ เกียรติสมฤทธิ์ มาดำรงตำแหน่งนายอำเภอเมืองพาน ทางกรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย ได้อนุมัติเงินงบประมาณ จำนวน 90,000 บาท (เก้าหมื่นบาทถ้วน) ให้นายอำเภอเมืองพาน เพื่อทำการบูรณะปรับปรุงและซ่อมแซมที่ว่าการอำเภอหลังนี้ขึ้นใหม่ให้มีสภาพดีขึ้น แต่ต่อมาสภาพได้ชำรุดทรุดโทรมขึ้นอีกทาง กรมการปกครอง  กระทรวงมหาดไทย ได้อนุมัติเงินงบประมาณจำนวน 7,595,000 บาท  (เจ็ดล้านห้าแสนเก้าหมื่นห้าพันบาทถ้วน)  จึงได้รื้อถอนอาคารที่ว่าการอำเภอหลังเดิมในปี พ.ศ. 2540 ในสมัยของ นายศักดา  คิดหาทอง เป็นนายอำเภอพาน และได้ก่อสร้างที่ว่าการหลังปัจจุบันแล้วเสร็จ

 

ในปี พ.ศ. 2541 และเปิดใช้เป็นทางการเมื่อวันที่ 12  มิถุนายน 2541 โดย  ฯพณฯ   พลตรีสนั่น  ขจรประศาสน์ รัฐมนตรีกระทรวงมหาดไทย เป็นประธานในพิธี ซึ่งอยู่ในสมัย นายสัญญา สันทัด เป็นนายอำเภอพาน  ส่วนชื่ออำเภอที่เรียกว่า “อำเภอเมืองพาน  นั้น ต่อมาทางราชการได้สั่งให้เปลี่ยนชื่ออำเภอเสียใหม่ว่า “อำเภอพาน เพราะชื่อคำว่า “เมือง” นั้น   ซึ่งไปตรงกับอำเภอเมือง และก็เป็นที่ตั้งของศาลากลางจังหวัดเท่านั้น ฉะนั้นอำเภอเมืองพาน จึงตัดคำว่า “เมือง” ออกไป ก็คงเรียกว่า “อำเภอพาน” มาจนกระทั่งทุกวันนี้